Erthygl – Cofrestru Prydlesi o fwy na 7 mlynedd o hyd

Oherwydd y newidiadau arfaethedig i Ryddhad Eiddo Amaethyddol a gyhoeddwyd yng Nghyllideb yr Hydref 2024, efallai y bydd rhai ffermwyr yn wynebu rhwymedigaeth Treth Etifeddiant uchel ar eu hystadau.

Mewn ymateb i’r newidiadau hyn, efallai y bydd rhai landlordiaid yn ceisio cynnig tenantiaeth busnes fferm hirach i denantiaid fel ffordd o leihau eu gwerth tir at ddibenion Treth Etifeddiant. Gall hyn fod yn fanteisiol i denantiaid gan ei fod yn cynnig mwy o sefydlogrwydd iddynt ac yn annog cynllunio a datblygu tymor hir. Os ydych chi’n ffermwr tenant ac yn ystyried ymrwymo i brydles hirdymor mae’n bwysig eich bod yn ymwybodol o’r rhwymedigaeth i gofrestru’r les yn y Gofrestrfa Tir a hefyd yn deall mecaneg y Dreth Trafodion Tir (LTT). Mae hefyd yn bwysig i unrhyw Landlord sy’n ystyried hyn ddeall y rhwymedigaethau cyfreithiol eraill a’r goblygiadau o ymrwymo i denantiaethau o’r fath yng nghyd-destun popeth arall.

O dan y Ddeddf Cofrestru Tir 2002, mae’n orfodol bod prydlesi newydd gyda thymor o fwy na saith mlynedd yn cael eu cofrestru yn y Gofrestra Tir. Mae’r rhwymedigaeth i gofrestru les yn gorwedd gyda’r tenant a rhaid gwneud cais am gofrestru o fewn dau fis i ddyddiad y les. Os nad yw prydles wedi’i chofrestru, gallai gael canlyniadau difrifol i’r tenant. Mae cofrestru yn hanfodol er mwyn i les gael ei theitl cyfreithiol o ‘ystâd gyfreithiol’. Yn absenoldeb cofrestriad, gellir ei ystyried fel ‘prydles deg’ neu ‘denantiaeth gyfnodol gyfreithiol’, pob un ohonynt yn gytundeb llawer gwannach o safbwynt cyfreithiol. Felly, byddai unrhyw landlord neu denant yn ei chael hi’n broblem i gael gwared ar eu buddiannau yn yr eiddo, o ystyried y sefyllfa ansicr. Os bydd perchnogaeth buddiant y landlord yn newid, efallai na fydd yn ofynnol i’r perchnogion newydd gynnal prydlesi presennol sydd heb eu cofrestru. Mae’n hanfodol felly bod tenantiaid yn cofrestru eu prydlesi cyn gynted â phosibl ar ôl eu cwblhau, oherwydd bydd methu â gwneud hynny yn lleihau’r lefel o ddiogelwch sydd gennych pan fydd y les wedi’i chofrestru.

Mae’n bwysig bod tenantiaid yn ymwybodol y gallai Treth Trafodion Tir (LTT) fod yn daladwy o ddydiad rhoi’r brydles. Mae hyn yn dibynnu ar hyd y brydles a’i werth. Mae rheolau codi tâl penodol yn LTT mewn perthynas â phrydlesi amrheswyl sy’n deillio ar roi prydles, yn y rhent sy’n daladwy a hefyd unrhyw gydnabyddiaeth heblaw rhent (premiwm fel arfer) yn cael eu codi i dreth.

Treth sy’n ddilys mewn perthynas â chydnabyddiaeth ac eithrio rhent

Codir tâl ar y symiau a delir fel premiwm neu symiau eraill a delir fel cydnabyddiaeth heblaw rhent am grant neu aseinio prydles i LTT o dan y rheolau sy’n berthnasol i gydnabyddiaeth o’r fath.

Treth sy’n codi tâl mewn perthynas â rhent

Codir tâl ar werth presennol net (NPV) y rhent sy’n daladwy dros dymor y brydles. Os yw TAW yn daladwy ar y rhent, bydd yn rhaid i chi gynnwys y TAW wrth gyfrifo’r NPV. Mae swm y dreth sy’n codi mewn perthynas â rhent ar gyfer prydles amrheswyl neu gymysg yn cael ei gyfrifo gan ddefnyddio fformiwla benodol a dylid cael cyngor ar hyn.

Mae’r gyfundrefn Treth Tir y Dreth Stamp (SDLT) yn Lloegr yn debyg i’r gyfundrefn LTT yng Nghymru, ond nid yw’r un peth e.e. gall y trothwyon a’r cyfraddau fod yn wahanol. Y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno ffurflen LTT ac unrhyw daliad sy’n ddyledus yw 30 diwrnod o ddyddiad y trafodiad, tra bod y dyddiad cau cyflwyno ar gyfer dychwelyd a thalu SDLT yn 14 diwrnod o ddyddiad y trafodiad.

Os oes angen unrhyw gyngor pellach arnoch ar hyn, cysylltwch ag Agri Advisor ar 01558 650381.

Gan Ffion Thomas, Cyfreithwraig, wedi ei lleioli yn ein swyddfa yn Pumsaint.

Erthygl wreiddiol wedi’i chyhoeddi yng nghylchlythyr TFA Cymru i’w haelodau. www.tfa.org.uk.